Yüksek tavanlı fabrika ve depolarda algılama yöntemi, alanın yüksekliği kadar dumanın nasıl hareket ettiğine, toz ve sıcaklık koşullarına, makine yerleşimine göre seçilir. Fabrika yangın algılama sistemi tasarlanırken beam dedektör, aspirasyonlu sistem veya ısı dedektörü tek başına değil, tesisin kullanım senaryosuyla birlikte değerlendirilmelidir.
İlk adım, sahayı bölümlere ayırıp her alanın riskini ve işletme koşullarını belirlemektir. Üretim hatları, raflı depo, yükleme alanı, toz toplama bölümü ve patlayıcı ortam olarak sınıflandırılmış mahaller aynı algılama yaklaşımını gerektirmeyebilir.
Yüksek tavanlı alanlarda algılama yöntemi
Tavan tipi noktasal duman dedektörüne erişimin zor olduğu geniş ve yüksek hacimlerde ışın tipi dedektörler değerlendirilebilir. Bu cihazlar, verici ile alıcı arasındaki ışın yolunda duman kaynaklı değişimi izler. Montaj yeri, rafların, vinç yollarının ve bina içindeki hava hareketlerinin algılama alanını kesmeyeceği şekilde projelendirilmelidir.
Işın tipi dedektörlerde doğru hizalama ve devreye alma gerekir. Zemin seviyesinden kontrol edilebilen modeller, yüksek tavanlı alanda bakım erişimini kolaylaştırabilir; ancak ürünün çalışma koşulları ve montaj sınırları üretici dokümanından kontrol edilmelidir. Örneğin Apollo 29600-929 geniş ve yüksek alanlar için konvansiyonel uçtan uca ışın dedektörüdür. Yansıtmalı tip için Apollo 29650-069, adresli seçenek olarak da Mavili ML-1170 / ML-1173 serisi incelenebilir.
Aspirasyonlu sistemlerde boru ağı üzerinden hava örneği dedektör ünitesine taşınır. Bu yöntem, cihazın doğrudan erişiminin güç olduğu veya erken uyarının istendiği alanlarda proje kapsamında değerlendirilebilir. Boru güzergâhı, örnekleme noktaları, ortamın tozu ve bakım erişimi birlikte ele alınmalıdır. Aspirasyonlu dedektörler EN 54-20 kapsamındadır; uygun cihaz ve tasarım seçimi projeye bağlıdır.
Toz, sıcaklık ve proses koşullarını hesaba katın
Tozlu üretim alanında duman dedektörü seçimi ve yerleşimi, normal çalışma sırasında havada bulunan partiküller nedeniyle yanlış alarm veya bakım ihtiyacı doğurabilir. Dedektör tipi, montaj noktası ve temizlik planı alanın gerçek koşullarına göre belirlenmelidir. Duman algılamanın uygun olmadığı düşünülen bölümlerde ısı dedektörü değerlendirilebilir; bu tercih, yangının erken aşamada nasıl algılanacağı ve ortamın normal sıcaklık değişimleriyle birlikte ele alınmalıdır.
Sabit sıcaklık ya da sıcaklık artışına tepki veren modeller, farklı çalışma koşullarına göre seçilir. Örneğin C-TEC 55000-137APO sabit sıcaklık ve sıcaklık artışına tepki veren bir ısı dedektörüdür. Teknim TFD-4245 ise konvansiyonel sistemlerde ısı artışını algılamak için kullanılır. Bunların belirli bir alana uygunluğu, ürün bilgisi ve proje şartları doğrulanarak kararlaştırılmalıdır.
Tozlu alanın yanında buhar, egzoz, sıcak hava akımı ve makine kaynaklı titreşim de keşif sırasında not edilmelidir. Dedektörün yeri yalnızca plana bakılarak belirlenirse saha koşulları gözden kaçabilir. Keşif ve tasarım için yangın algılama ve ihbar sistemleri hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Ex-proof alanlarda cihaz ve sistem uyumu
Patlayıcı ortam riski bulunan bir bölümde kullanılacak cihaz, alanın sınıflandırmasına ve ilgili proje şartlarına uygun olmalıdır. “Ex-proof” ifadesi tek başına seçim yapmak için yeterli değildir; cihazın onayları, kullanım koşulları ve sistemle bağlantısı üretici dokümanlarından kontrol edilmelidir. Bu alanlarda proje ve uygulama, yetkin teknik ekiplerin değerlendirmesiyle yürütülmelidir.
Bosch 016519 Ex d IR3, patlayıcı ortamların bulunduğu alanlarda alev algılamak üzere tasarlanmıştır ve ürün bilgisinde ATEX ile IECEx onayları belirtilir. Gaz izleme ihtiyacı varsa gaz türü ve saha koşulu ayrıca değerlendirilmelidir. Örneğin Finder PE KAYO-3012 LPG ve diğer patlayıcı gazların tehlikeli alanlarda sürekli ölçümü için sunulan bir gaz dedektörüdür. Yangın algılama ve gaz algılama işlevleri aynı şey değildir; tesis ihtiyacına göre ayrı tasarlanabilir ve uygun arayüzlerle birlikte çalıştırılabilir.
Alarmın makine ve havalandırma senaryolarına etkisi
Algılama sistemi, yalnızca siren çalıştıracak şekilde düşünülmemelidir. Yangın alarmında hangi makinenin duracağı, hangi havalandırma veya duman kontrol ekipmanının çalışacağı, hangi kapıların ya da süreçlerin etkileneceği proje ve işletme senaryosunda tanımlanmalıdır. Her alarmın bütün makineleri durdurması doğru olmayabilir; üretim güvenliği ve proses gereklilikleri işletme ekibiyle değerlendirilmelidir.
Panel, uygun giriş-çıkış modülleri üzerinden kontrol senaryolarını yürütebilir. Senaryo, sahada test edilerek alarmın doğru bölgeden geldiği ve ilgili ekipmanın beklenen tepkiyi verdiği doğrulanmalıdır. Sprinkler tesisatındaki akış anahtarlarının durumu da yangın panelinde izlenebilir. Akış anahtarı sinyalinin alarm senaryosuna nasıl dahil edileceği, sistem projesinde açıkça gösterilmelidir.
Adresli sistemde her cihaz panelde ayrı adresle görünür; konvansiyonel sistemde cihazlar bölge bazında izlenir. Adresli dedektör ve modüller panel protokolüne bağlıdır, farklı marka cihazların uyumlu olduğu varsayılmamalıdır. Loop hattı iki uçtan beslenen halka yapısındadır; izolatörler kısa devrede hattın kalan bölümünü korumaya yardımcı olur. Yangın alarm hatlarında yangına dayanıklı ve halojensiz kablo kullanımı proje şartlarına göre ele alınır. Sistem seçimi için adresli ve konvansiyonel sistem farklarını da okuyabilirsiniz.
Periyodik kontrol ve proje şartı
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında işyerlerindeki yangın algılama ve uyarı sistemleri periyodik kontrole tabidir. 18 Şubat 2022 değişikliği uyarınca kontrol yılda bir kez, tesisat projesine ve TS CEN/TS 54-14'e göre yapılır. Kontrolde sistemin projesine, yönetmeliğe ve ilgili standartlara uygunluğu değerlendirilir.
23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'deki değişikliğe göre, yangın mekanik tesisatı ile yangın algılama ve uyarı sistemleri tesisatlarının periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır. Projesi olmayan tesisatların, işveren tarafından Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe ve ilgili standartlara uygun şekilde projelendirilmesi gerekir. Periyodik kontrolü yapabilecek meslek grupları arasında elektrik mühendisleri, elektrik-elektronik mühendisleri, ilgili teknik öğretmen ve tekniker unvanları ile yetkili elektronik mühendisleri bulunur. Ayrıntılar için işyerlerinde yangın algılama periyodik kontrolü ve proje şartı yazımıza bakabilirsiniz.
Bakım ve kontrol hazırlığında proje ile panelde görünen cihaz adresleri veya bölgeler karşılaştırılmalıdır. Alarm, arıza ve izlenen girişlerin kayıtları incelenmeli; sprinkler akış anahtarı ve tanımlı makine-havalandırma senaryoları işverenle kararlaştırılan test düzenine göre kontrol edilmelidir. Akü kapasitesi bekleme ve alarm süresine göre hesaplanır; panel aküleri genellikle 12 V VRLA tipindedir ve üretici önerisine göre yaklaşık 3-5 yılda bir değiştirilir. Güç kaynağı TS EN 54-4 kapsamındadır.
Narstek'ten keşif ve teklif almak için
Narstek Elektronik, İstanbul merkezli olarak yangın algılama sistemlerinde keşif, proje, kurulum, bakım ve arıza onarımı hizmeti sunar; proje ve ürün tedariki Türkiye geneline yapılır. Fabrika yangın algılama sistemi için teklif isterken tesisin adresini, yaklaşık alan ve tavan yüksekliğini, kullanım bölümlerini, mevcut panelin marka ve modelini, varsa mevcut tesisat projesini paylaşın.
Tozlu veya patlayıcı ortam olarak değerlendirilen bölümleri, sprinkler akış anahtarı bağlantılarını ve alarmda durması ya da çalışması istenen makine ve havalandırma ekipmanlarını da belirtin. Mevcut sistem varsa panelde görülen arıza bilgileri ve son kontrol kayıtları keşfin planlanmasına yardımcı olur. Keşif ve teklif formunu doldurabilir, 0212 424 07 24 numarasını arayabilir veya WhatsApp üzerinden 0540 001 07 24 numarasına yazabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yüksek tavanlı depoda beam dedektör mü, aspirasyonlu sistem mi seçilmeli?
Seçim; tavan ve raf düzeni, hava hareketi, toz miktarı, erişim ve istenen algılama yaklaşımına göre yapılır. Keşifte bu koşullar değerlendirilip uygun sistem proje üzerinde belirlenmelidir.
Tozlu üretim alanında duman dedektörü kullanılır mı?
Kullanılabilirliği ve yerleşimi, normal çalışma sırasında oluşan toz ve partiküller değerlendirilerek belirlenir. Bakım ve temizlik koşulları da tasarıma dahil edilmeli; gerekiyorsa ısı algılama gibi seçenekler proje kapsamında incelenmelidir.
İşyerindeki yangın algılama sistemi ne sıklıkta periyodik kontrolden geçer?
Verilen mevzuat bilgisine göre periyodik kontrol yılda bir kez yapılır ve tesisat projesi ile TS CEN/TS 54-14 esas alınır. 23 Aralık 2025 tarihli değişiklikle kontrol sırasında tesisat projesi aranması şartı da belirtilmiştir.
Mevcut yangın alarm paneline farklı marka adresli dedektör eklenebilir mi?
Adresli dedektör ve modüller panelin haberleşme protokolüne bağlıdır; farklı marka ürünlerin uyumlu olduğu varsayılmamalıdır. Panel modeli ve üretici uyumluluk bilgileri kontrol edilerek karar verilmelidir.
Panel markası, cihaz sayısı ve adresi paylaşın; keşif ve teklif için dönüş yapalım.
